18 Ekim 2012 Perşembe

PROGRAMLI ÖĞRETİM


video

video



ÖĞRETİM  MODELLERİ
ÖĞRETİM  MODELİ: Eğitim programını şekillendirmede, öğretim materyallerini düzenlemede, sınıfta ve diğer durumlarda öğretimi yönlendirmede kullanılabilen model ya da planlar” olarak tanımlanmıştır.
Öğretme modelleri, öğrenmeyi en etkili ve verimli olarak sağlayabilmek için öğrenme düzeyini etkileyen önemli değişkenleri ve bunlar arasındaki ilişkileri açıklamaktadır.
Bu öğretim modellerinden bazıları bireysel öğretim modelleri, bazıları ise grupla öğretim modelleridir.
1.BİREYSEL ÖĞRETİM MODELİ
2.GRUPLA ÖĞRETİM MODELİ
 a)Programlı Öğretim
 a) Carroll’ın  okulda öğrenme modeli
 b)Bilgisayar Destekli Öğretim
 b) Bloom’un tam öğrenme modeli
 c)Bireyselleştirilmiş Öğretim
 c) Slavin’in etkili öğrenme modeli

   BİREYSEL ÖĞRETİM MODELİ  NEDİR?
Ø  Öğrenci merkezli bir öğretim modelidir.
Ø  Öğrencinin bir konuyu veya problemi kendi başına öğrenmesini öngören bir modeldir.
Ø  Hızlı ve yavaş öğrenenleri dengeleyen öğretim yöntemidir.
Ø  Öğrenciler arasındaki bireysel farklılığın giderilmesi, her öğrencinin öğrenme hızına uygun düşecek bir öğretimin yapılması, öğretimin bireyselleştirilmesi ile mümkün görülmektedir.

PROGRAMLI ÖĞRETİM NEDİR?
ü  Programlı öğretim Skinner’in pekiştirme ilkeleri esas alınarak ortaya atılmış bir öğretim tekniğidir.
ü  Programlı öğretim: Öğrencinin öğrenme sürecine etkin katılmasını, bireysel öğrenme hızına göre ilerleme kaydetmesini ve öğrenme sonucunun anında kontrol edilmesini sağlayan bir öğretim tekniği dir.
ü  Programlı öğretim temelde öğretimin bireyselleştirilmesi ve hatanın en aza indirilmesi gibi iki önemli yenilik getirmektedir.
ü   Skinner yaptığı öğrenme deneylerinde ödülü “pekiştirici” olarak kullanmıştır. Skinner’e göre öğretim tesadüfi olmamalıdır.

PROGRAMLI ÖĞRETİMİN DAYANDIĞI İLKELER NELERDİR????
Bildiğimiz gibi Programlı öğretimin en önemli savunucularından birisi olan Skinner'e göre pekiştirilen davranışlar öğrenilir. Öğretimin toplu yapıldığı sınıf ortamlarında her davranışın ya da her öğrencinin davranışının tek tek pekiştirilmesi mümkün olamamaktadır. Her öğrencinin öğrenme hızı farklıdır. Bu nedenle öğretimin bireyselleştirilmesi gerekir. Programlı öğretim öğrencilerin kendi hızları ile bireysel olarak öğrenmelerini sağlayacak, programlı öğretim materyalleri ile yapılan bir öğretim yaklaşımıdır. Programlı öğretimin dayandığı temel ilkeleri şu şekilde sıralanabilir:
n  Küçük adımlar ilkesi
n  Etkin katılım ilkesi
n  Başarı ilkesi
n  Anında düzeltme ilkesi
n  Bireysel hız ilkesi
1.KÜÇÜK ADIMLAR İLKESİ: Öğretilecek her bilgi, konu, kavram küçük birimlere bölünerek anlatılır. Bu birimler basitten karmaşığa doğru ve hangi koşullar gerekli ise onlarında dikkate alınmasıyla oluşturulur.
2.ETKİN KATILIM İLKESİ
Öğretilen her birimden sonra öğrenciden, yönlendirilecek sorularla kazandırılması istenen davranışı göstermesi istenir.
 Soru hem sunulan bilginin kazanılıp kazanılmadığını yoklamalı hem de öğrencinin öğrenme sürecinde aktif bir rol üstlenmesini sağlamalıdır.
3.BAŞARI İLKESİ
Öğrenciye yöneltilen sorular onun cevaplayabileceği güçlükte olmalıdır. Ve öğrenci her doğru cevabı ve doğru davranışı için pekiştirilmelidir.
4.ANINDA DÜZELTME İLKESİ
Sorulan soruya öğrencinin verdiği yanıtın doğruluğu yanlışlığı anında ona bildirilmeli, yanlışsa hemen düzeltme olanağı ve fırsatı verilmelidir. Yanlış cevap düzeltilmeden ikinci bilgiye geçilmemelidir.
5.BİREYSEL HIZ İLKESİ
Öğrenciler arasında bireysel farklılıklar olduğu kabul edilip her öğrencinin kendi hızıyla ilerlemesi sağlanmalıdır. Öğrenci için zaman bakımından bir sınırlama yoktur. Her öğrenci kendi hızına göre ilerler. Böylece, çabuk ilerleyen öğrenciler, yavaş ilerleyenleri beklemek zorunda kalmaz. Bu “bireysel hız” sayesinde, öğretimin bireyselleştirilmesi sağlanmış olmaktadır.
Günümüzde programlı öğretim alanında üzerinde en fazla durulan iki program modeli bulunmaktadır. Bunlardan birincisi Skinner’ın ortaya attığı “Doğrusal Program” ikincisi ise klasik öğretim yöntemlerinin uygulanışı sırasında ortay çıkan kayıpları gidermeyi ve öğrenimi de zaman yönünden ekonomi sağlamayı ve öğrenmenin etkinliğini arttırmayı amaçlayan Crowder’ın “Dallara Ayrılan Program” yöntemidir.
1.DOĞRUSAL PROGRAM MODELİ
İçerik, madde (Ekran) denilen küçük ünitelere ayrılarak öğrenciye sunulur. Doğrusal programlar bir seri ekrandan oluşur. Bir ekranda;
1- Bilgi, 2- Bilgi ile ilişkili soru, 3- Cevabın yazılacağı yer, 4- Cevap yazıldıktan sonra ne yapılacağını belirten yönerge bulunur.
Her bir ekran öğrenme zincirinin bir halkasını oluşturur.
Bu program modelinde içerik öğrenciye maddeler halinde sunulmakta, öğrenci her maddeye ilişkin olarak kendisine yöneltilen soruya cevap vermekte ve kendi cevabının doğru olup olmadığını programdaki doğru cevap ile karşılaştırmaktadır. .
Bu program türünde aynı dersi alan tüm öğrenciler aynı sırayı izlemektedir.
DOĞRUSAL PROGRAM ÖRNkEĞİ
KÜME KAVRAMI
Matematikte “küme” belirli birkaç unsurun toplamı anlamına gelmektedir. Basit örneklerle bu sözcüğün ne ifade ettiğini öğreneceğiz.
Aşağıdaki sözcükler bizim bildiğimiz şeyleri belirlemektedirler:
Grup-ekip-aşiret-aile-dernek-topluluk-kalabalık.
Örneğin, topluluk bireylerden oluşmaktadır.
Aynı şekilde, yukarıda sayılan sözcüklerin herbiri bir . . . . . . . . ifade etmektedir.
     Cümlede boş bırakılan kısmı her noktaya bir harf gelecek biçimde tamamlayınız.
      Cevap ikinci sayfa (ekran) sol üst köşesindedir.
DALLARA AYRILAN PROGRAM MODELİ
ü  Crowder modeli” de denilen dallara ayrılan program modelinde öğrenme kuramları ile ilgili herhangi bir var sayımdan hareket edilmez.
ü  Bu modelde , öğrenmede, her öğrenci aynı yolu izlememektedir. İzleyecekleri yol , kendi başarı düzeylerine göre farklılaşmaktadır.
ü  Öğrenci, yaptığı cevap seçimine göre, farklı yönlere gönderilmekte ve yaptığı cevap seçimi hakkında kendisine bilgi sunulmaktadır.
ü  Cevap doğru ise, olumlu pekiştireç içeren bir ifadeyle durum kendisine bildirilmektedir. Böylece öğrenci, yeni bilgi ve bu bilgi ile ilgili soruyu içeren bir sonraki ekrana geçmektedir.
ü  Eğer öğrencinin seçtiği cevap yanlış ise cevabının neden yanlış olduğu hakkında kendisine bilgi verilmekte ve yanlışını düzeltmeye yardımcı olacak bilginin bulunduğu yere gönderilerek, bilgiyi dikkatlice tekrar okuması ve yeniden cevap vermesi istenmektedir.
ü  Bu modelde verilen cevaplar arasından doğru olanın seçilmesi yönünde uğraş gösterilmesi nedeniyle bu program modeline “Çoktan Seçmeli Program” da denilmektedir.
PROGRAMLI ÖĞRETİM ARAÇ VE GEREÇLERİ NELERDİR?
Programlı öğretimde öğrenciye sunulacak içerik, ister doğrusal ister dallara ayrılan program türlerine göre hazırlanmış olsun, bunlar “programlı kitaplar ve öğretme makineleri” ile sunulmaktadır.
Programlı kitaplar, kullanımları pratik ve öğretme makinelerine göre taşınmaları kolaydır. Ancak öğrenmede belirli işlevleri yerine getirme açısında sınırlılıkları bulunmaktadır.
Öğretme makineler karton veya plastikten yapılmış basit makinelerden gelişmiş özelliklere sahip bilgisayarlara kadar uzanmaktadır. Bunlar işlevleri bakımından üç ana grupta toplanmaktadır.
a)      Az Uyabilen Öğretme Makineleri (Bir yüzünde bilgi ve soru, diğer yüzünde sorunun cevabı yazılı olan plastik veya karton içine yerleştirilmiş kartlardan oluşan araçlardır.)           
b)      Kısmen Uyabilen Öğretme Makineleri (Bu öğretme makinelerinde öğrenci bir sonra gelen programlı maddeye geçebilmek için kendisine sunulan içeriğe ilişkin soruya cevap vermelidir. Öğrencinin verdiği bu cevaplar düzenli olarak kaydedilir.
c)       Tamamen Uyabilen Öğretme Makineleri (Bu öğretme çok gelişmiş araçlar olup bilgisayarlardan oluşmaktadırlar.)
PROGRAMLI ÖĞRETİM YÖNTEMİNİN AVANTAJLARI
*        Geleneksel yöntemlere oranla öğrenmede zaman bakımından ekonomiktir.
*        Öğrencilerin bireysel farklılıkları dikkate alınır, her öğrenciye kendi hızına göre ilerleme imkanı sağlar.
*        Öğrencinin öğrenme sürecince dikkatli ve etkin olmasını sağlar.
*        Öğrenme sonucu hakkında öğrenciye anında bilgilendirici, pekiştirici ve düzeltici geri bildirim verilir.
*        Öğrenciye anlaşılmayan konuları istediği kadar tekrarlama imkanı verir.
*        Öğretmenleri tekrar yapma, alıştırma, düzeltme gibi tek düze görevlerden kurtarır, mesleki bilgi ve becerilerini geliştirmeleri ve öğrencilerine rehberlik yapmaları için onlara zaman kazandırır.
*        Okul içinde ve okul dışında her yerde kullanılabilir.
PROGRAMLI ÖĞRETİM YÖNTEMİNİN DEZAVANTAJLARI
• Konunun adım adım öğretilmek üzere çok küçük parçalara ayrılması öğrencinin senteze gidebilme imkanını sınırlamaktadır.
•    Eğitimde çok sık kullanıldığı zaman öğrenciler arası etkileşimi azaltmaktadır.
•    Öğretimden çok değerlendirmeye ağırlık verme olasılığı vardır.
•    Programlı öğretim gereçlerinin hazırlanması geniş zamana ve uzmanlık bilgisine ihtiyaç gösterir ve pahalıya mal olur.
•    Programlı öğretim gereçlerinin yapımı, dağıtımı ve uygulaması ekip çalışması gerektirir.
•    Programlı öğretim materyali iyi hazırlanmazsa öğrenciler için sıkıcı olabilir.
SONUÇ
Davranışçı öğrenme ekolünün okul eğitiminde etkili olan yaklaşımlarından biri programlı öğretim modelidir. Geleneksel sınıf öğretimi bir çok sorunu bünyesinde taşır: sınıf ortamında bir konu öğretmen tarafından aynı bütün öğrencilere sunulmaktadır. Oysa ki öğrencilerin öğrenme hızlarının birbirinden farklı olması herkesin konuları aynı anda ve aynı şekilde anlamasını güçleştirir. Ayrıca sınıfta her öğrenciye pekiştireç verme olanağı da mümkün değildir. Bu sorunların çözümünde öğretimin bireyselleştirilmesi gündeme gelmiştir. Programlı öğretim bireyselleştirilmiş bir öğretim modelidir.
Programlı öğretim modeline göre hazırlanan programlarda her öğrenci kendi hızında öğrenir. Bu yöntemde öğrencinin aktif katılımı söz konusudur. Programlı öğretim “Doğrusal Programlama” ve “Dallara Ayrılan Program” olarak iki temel model üzerinde geliştirilmiştir. Programlı öğretimde araç ve gereçler olarak basılı materyaller ile öğretim makineleri kullanılmaktadır. Günümüzde öğretim makinelerinin en gelişmiş olanı bilgisayarlardır. Bilgisayar Destekli Eğitim, programlı öğretimi esas alan bir öğretim türüdür. Geleneksel sınıf ortamından kaynaklanan sorunların giderilmesinde, geleneksel yöntemle birlikte kullanılan programlı öğretim yöntemi daha çok benimsenmekte ve uygulanma imkanı bulmaktadır.



KONUYLA İLGİLİ KPSS DE ÇIKMIŞ SORULAR
SORU: Özenle hazırlanmış bilgi birimlerinden adım adım ilerlemede bireyin anında ödüllendirilmesini ileri süren öğrenme-öğretme yöntemi hangisidir ?
        A) Programlı öğrenme
        B) Proje temelli öğrenme
        C) Yaparak-yaşayarak öğrenme
        D) Davranışçılık
        E) Tam öğrenme                                                                                                                 CEVAP:A


SORU: Aşağıdakilerden hangisi programlı öğretimin temel ilkelerinden değildir. 

A) Küçük adımlar ilkesi 

B) Öğrenmeye etkin katılım ilkesi 

C) Doğru cevaplar ilkesi 

D) Anında düzeltme ilkesi 

E) Rehberlik ilkesi                                                                                                                        CEVAP: E


SORU: Bir öğretmen,uyguladığı ilk sınavın  sonuçlarını,öğrencilere yaptıkları hataları göstererek açıkladığında öğrencilerin ikinci sınavdaki başarılarının arttığını gözlemlemiştir.
Öğretmenin öğrencilerine sınav sonuçlarını yaptıkları hatalarla birlikte açıklaması aşağıdakilerden hangisine örnek olabilir?

A)Kavramsal basamaklar dizini

B) Aralıklı yada toplu öğrenme 

C) Programlanmış öğrenme

D) Olumlu aktarma

E) Olumlu pekiştirme

Öğretmenin öğrencilerine sınav sonuçlarını yaptığı hatalarla birlikte göstermesi,öğrenciye yaptığı davranışın doğruluğu hakkında anında geri bildirim verilmesi “Anında Düzeltme “kavramıyla açıklanır.anında düzeltme programlı öğretim modelinin bir ilkesidir.bu nedenle bu uygulama programlanmış öğrenmeye örnektir.                                                              CEVAP: C
SORU:Bir basketbol takımının teknik direktörü genç bir oyuncusunun kalabalık seyirci kitlesi önünde rahat oynamasını sağlamak için, onu önce küçük bir seyirci grubunun izlediği bir hazırlık maçında, sonra önemsiz bir lig maçında daha sonra giderek daha fazla seyircinin izlediği önemli maçlarda oynatıp her seferinde gösterdiği performansı sözel olarak pekiştirmiştir.
    Teknik direktörün bu uygulaması aşağıdakilerden hangisine bir örnektir?
A)Uyarıcı genelmesi
B)Olumlu pekiştirme
C)Alıştırma
D)Karşıt koşullama
E) Küçük Adımlar (Kademeli Yaklaşma)
CEVAP:E
SORU: Edimsel koşullanma yoluyla öğrenme ilkelerinden yararlanarak çekingen bir öğrencisinin deslere katılmasını sağlamak isteyen bir öğretmenin izleyeceği en uygun yol aşağıdakilerden hangisidir?

A) Öğrenciye,derste konuşmazsa çekingenliğini yenemeyeceğini anlatmak

B) Öğrencinin derste konuyla ilgili her konuşma davranışını pekiştirmek

C) Derse katılan diğer öğrencilerin davranışlarını pekiştirmek

D) Arkadaşlarıyla konuşarak onların destek olmasını sağlamak

E)Öğrenciye derse katılımın önemini anlatmak

Edimsel koşullanma yoluyla öğrenmeyiaçıklayan kuramcılardan skinner ,programlı öğretim modelini ortaya koymuştur.bu model başarılı bir davranışın hemen arkasından pekiştirilmesi gerektiğini,bu sayede davranışın tekrar etme olasılığının artacağını söyler,bu kuramdan yararlanarak çekingen bir öğrencisinin derse katılımını sağlamak isteyen öğretmen,öğrencisinin derste konuyla ilgili her konuşma davranışını pekiştirilmelidir.
         CEVAP: B